Bối cảnh và tầm quan trọng của vi mạch tương tự
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao (HPC), trung tâm dữ liệu và các hệ thống truyền thông số tốc độ cao đang thúc đẩy nhu cầu ngày càng lớn đối với những thế hệ vi mạch có hiệu năng xử lý cao hơn, tốc độ truyền dẫn nhanh hơn và mức tiêu thụ năng lượng được tối ưu hơn. Theo World Semiconductor Trade Statistics (WSTS), doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt 795,6 tỷ USD, tăng 26,2% so với năm 2024. Trong đó, nhóm vi mạch Logic đạt 299,5 tỷ USD, tăng 38,8%, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ đối với các hệ thống xử lý và tính toán tiên tiến.
Mục lục
Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ số (Digital) không làm giảm vai trò của vi mạch tương tự (Analog). Ngược lại, khi tốc độ xử lý và độ phức tạp của các hệ thống Digital ngày càng tăng, những yêu cầu về quản lý nguồn, chất lượng tín hiệu, độ chính xác và độ tin cậy cũng trở nên khắt khe hơn. Bởi dù thông tin được biểu diễn dưới dạng logic 0 và 1, các hệ thống điện tử vẫn cần vận hành thông qua những tín hiệu điện chịu tác động của các quy luật vật lý.
Điều này thể hiện rõ trong quá trình phát triển hạ tầng AI. Theo Texas Instruments (TI), nhu cầu công suất của một tủ máy chủ AI được dự báo có thể tăng từ khoảng 100 kW lên trên 1 MW trong tương lai. Để đáp ứng yêu cầu này, TI đã hợp tác với NVIDIA phát triển công nghệ quản lý nguồn và phân phối điện 800 VDC cho các trung tâm dữ liệu thế hệ mới. Điều đó cho thấy, bên cạnh những tiến bộ về GPU và kiến trúc xử lý số, hiệu quả của hệ thống còn phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi, phân phối và quản lý năng lượng – những lĩnh vực có vai trò quan trọng của công nghệ Analog và điện tử công suất.
Những xu hướng này đang tạo ra cơ hội phát triển mới cho lĩnh vực thiết kế vi mạch tương tự, đặc biệt trong các hướng chuyên môn như Power Management IC, Signal Chain, Analog Front-End, Mixed-Signal IC và RF IC. Về quy mô thị trường, theo WSTS, doanh thu nhóm Analog năm 2025 đạt 86,5 tỷ USD, tăng 8,7%, và được dự báo tiếp tục tăng khoảng 10% trong năm 2026. Quan trọng hơn những con số tăng trưởng, cơ hội của Analog còn nằm ở yêu cầu liên tục nâng cao hiệu suất năng lượng, độ chính xác, khả năng xử lý tín hiệu và độ tin cậy trong các hệ thống điện tử ngày càng phức tạp.

(Nguồn: WSTS Forecast Summary)
Tuy nhiên, những cơ hội công nghệ ấy cũng đi kèm với yêu cầu đặt ra ngày càng cao đối với đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch. Đặc biệt trong lĩnh vực Analog, nơi hoạt động của mạch chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các đặc tính vật lý của linh kiện, nhiễu, nhiệt độ, sai lệch công nghệ chế tạo và nhiều yếu tố không lý tưởng khác, việc thành thạo công cụ và quy trình thiết kế là chưa đủ. Người kỹ sư cần có nền tảng kiến thức vững chắc, khả năng thấu hiểu bản chất hoạt động của mạch và tư duy giải quyết những vấn đề kỹ thuật phát sinh trong thực tế.
Đây cũng chính là vấn đề được TS. Malcolm H. Smith đề cập trong Keynote 1 “There Is No Digital, Only Analogue” tại Hội thảo chuyên ngành bán dẫn “Shaping Semiconductor Engineering Excellence”, diễn ra ngày 16/10/2026 trong khuôn khổ Lễ ra mắt Trung tâm Thiết kế Vi mạch VMIC.
Thông qua những nguyên lý nền tảng của kỹ thuật cùng các ví dụ thực tế trong thiết kế vi mạch, TS. Malcolm H. Smith đã làm rõ mối quan hệ giữa Digital và Analog, đồng thời nhấn mạnh một thông điệp cốt lõi: Sự xuất sắc của người kỹ sư không chỉ nằm ở khả năng làm chủ công cụ, mà trước hết phải bắt nguồn từ sự thấu hiểu bản chất vật lý và tư duy giải quyết vấn đề.
Keynote 1: There is No Digital, Only Analogue – Đằng sau sự phát triển của thế giới số là sự vận động không ngừng của thế giới tương tự
Malcolm H. Smith là chuyên gia quốc tế với hơn 35 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế vi mạch tương tự (Analog IC), vi mạch RF, Mixed Signal và hệ thống bán dẫn. Trong sự nghiệp của mình, ông từng đảm nhiệm những vị trí kỹ thuật cấp cao tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Intel, Lucent Technologies (Bell Labs), Panasonic và Amalfi Semiconductor (sau này thuộc Qorvo), đồng thời là tác giả của hơn 40 bằng sáng chế trong đó có sáng chế liên quan đến công nghệ CMOS với giá trị thương mại hơn 1 tỷ USD.

Mở đầu bài thuyết trình, TS. Malcolm H. Smith đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: “What separates an average engineer from a great engineer?” – Điều gì tạo nên sự khác biệt giữa một kỹ sư thông thường và một kỹ sư xuất sắc?
Theo ông, sự khác biệt không hẳn nằm ở trí thông minh, kinh nghiệm hay những công cụ thiết kế được sử dụng, mà quan trọng hơn là cách người kỹ sư tư duy và mức độ thấu hiểu bản chất của vấn đề. Đây cũng chính là tư tưởng xuyên suốt Keynote “There Is No Digital, Only Analogue”, được TS. Malcolm H. Smith lý giải thông qua những nguyên lý nền tảng của kỹ thuật, các bài học thực tế trong quá trình thiết kế vi mạch và góc nhìn về tương lai của kỹ sư trong kỷ nguyên AI.
Digital là sự trừu tượng hóa, Analog mới là thực tại vật lý
Một trong những luận điểm quan trọng được TS. Malcolm H. Smith nhấn mạnh là: “Digital is the abstraction. Analogue is the reality.” – Kỹ thuật số là sự trừu tượng hóa, còn thế giới tương tự là thực tại vật lý.
Theo ông, Digital đã tạo nên những bước tiến mang tính cách mạng nhờ khả năng biểu diễn và xử lý thông tin dưới dạng các trạng thái logic rời rạc. Tuy nhiên, dù được mô tả bằng các giá trị 0 và 1, hoạt động thực tế của những hệ thống số vẫn dựa trên các tín hiệu điện mang bản chất Analog và chịu sự chi phối của những quy luật vật lý.
Để minh họa, TS. Malcolm H. Smith đã phân tích quá trình truyền tín hiệu Digital giữa các chip. Trong một đường truyền thực tế, các thành phần tần số của tín hiệu có thể chịu độ trễ khác nhau, dẫn đến hiện tượng tán sắc (dispersion) và làm biến dạng dạng sóng ban đầu. Khi tín hiệu bị méo, điện áp tại đầu thu có thể vượt qua các ngưỡng logic vào những thời điểm không mong muốn, gây ra sai lệch trong quá trình xác định trạng thái 0 và 1.
Thông qua ví dụ này, ông cho thấy một hệ thống có thể được thiết kế và mô phỏng theo các nguyên lý Digital, nhưng khả năng hoạt động chính xác trong thực tế vẫn phụ thuộc vào những đặc tính vật lý của tín hiệu. Đây cũng là lý do kỹ sư cần hiểu rõ những gì diễn ra bên dưới các mô hình logic, thay vì chỉ quan tâm đến kết quả xử lý số.
Thông điệp “There Is No Digital, Only Analogue” vì vậy không nhằm phủ nhận giá trị của công nghệ Digital, mà nhấn mạnh rằng Digital không thể tách rời khỏi nền tảng Analog. Muốn thực sự làm chủ thiết kế, kỹ sư cần thấu hiểu cả nguyên lý hoạt động và những giới hạn vật lý của hệ thống

Công cụ có thể hỗ trợ thiết kế, nhưng sự thấu hiểu mới giúp kỹ sư giải quyết vấn đề
Từ bản chất vật lý của các hệ thống Digital, TS. Malcolm H. Smith tiếp tục đặt ra vấn đề về giới hạn của công cụ và quy trình thiết kế trong thực tế. Trong thiết kế vi mạch hiện đại, các phần mềm EDA, công cụ mô phỏng và quy trình chuẩn hóa giúp nâng cao năng suất, kiểm soát những hệ thống ngày càng phức tạp. Tuy nhiên, theo ông, năng lực kỹ thuật thực sự được thử thách khi một điều gì đó không còn hoạt động như mong đợi.
Từ kinh nghiệm thực tế, TS. Malcolm H. Smith chia sẻ những tình huống mà một con chip hoạt động tốt cho đến khi khách hàng kiểm thử; những sai sót thiết kế dẫn đến hư hỏng chip; hay sự tương tác ngoài mong muốn giữa các cơ chế phản hồi dương (positive feedback) và phản hồi âm (negative feedback).
Điểm chung của những trường hợp này là mạch có thể đã hoạt động, kết quả mô phỏng có thể đã đạt yêu cầu, nhưng quy trình thiết kế vẫn chưa phát hiện được vấn đề. Trong khi đó, những quy luật vật lý vẫn luôn chi phối hoạt động thực tế của mạch, bất kể kết quả mà công cụ đưa ra.
Chính vì vậy, khi những phương pháp quen thuộc không còn đưa ra lời giải, TS. Malcolm H. Smith nhấn mạnh rằng kỹ sư cần quay trở lại các nguyên lý nền tảng , xem xét những giả định ban đầu và tìm hiểu bản chất thực sự của vấn đề.
Trong kỷ nguyên AI, khả năng tư duy, thấu hiểu bản chất vấn đề vẫn là năng lực cốt lõi tạo nên kỹ sư xuất sắc
Từ những giới hạn của công cụ và quy trình thiết kế, TS. Malcolm H. Smith tiếp tục mở rộng góc nhìn đến tương lai của nghề kỹ sư khi AI và tự động hóa ngày càng tham gia sâu vào quá trình phát triển vi mạch.
Theo ông, với những bài toán đã có lời giải hoặc phương pháp tiếp cận rõ ràng, AI, thuật toán và các quy trình tự động hóa có thể ngày càng đảm nhận hiệu quả hơn. Những công nghệ này có lợi thế về tốc độ xử lý, khả năng tìm kiếm, khám phá nhiều phương án và tối ưu hóa thiết kế trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, đối với những vấn đề kỹ thuật hoàn toàn mới, khi không có tài liệu hướng dẫn hay quy trình thiết kế sẵn có, AI không thể bảo đảm rằng giải pháp được đề xuất luôn chính xác về mặt vật lý. Đây chính là lúc vai trò của người kỹ sư trở nên đặc biệt quan trọng.
Malcolm H. Smith nhấn mạnh rằng AI có thể hỗ trợ tìm kiếm và tối ưu các phương án thiết kế, nhưng kỹ sư vẫn cần xác định đúng bài toán, thấu hiểu nguyên lý vật lý, phản biện các giả định và đánh giá tính đúng đắn của kết quả.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu quan trọng đối với hoạt động đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn. Khi các công cụ thiết kế ngày càng thông minh và tự động hóa nhiều công đoạn, việc đào tạo kỹ sư không thể chỉ tập trung vào khả năng sử dụng phần mềm hay thực hiện quy trình có sẵn, mà cần chú trọng phát triển tư duy độc lập, khả năng phân tích và giải quyết những bài toán kỹ thuật thực tế. Theo TS. Malcolm H. Smith, sự thấu hiểu không đơn thuần là kiến thức có thể truyền đạt trực tiếp, nhưng hoàn toàn có thể hướng dẫn kỹ sư phương pháp để từng bước phát triển năng lực đó.
Khép lại bài thuyết trình, TS Malcolm H. Smith đã khẳng định:
“Engineering excellence is not knowing every answer. It is knowing how to find the next one.” – Sự xuất sắc trong kỹ thuật không nằm ở việc biết mọi câu trả lời, mà là biết cách tìm ra câu trả lời tiếp theo.
Từ bản chất Analog của thế giới Digital, những thách thức thực tế trong thiết kế vi mạch đến vai trò của kỹ sư trong kỷ nguyên AI, các phân tích của TS. Malcolm H. Smith đều hướng đến một thông điệp cốt lõi: Sự thấu hiểu những nguyên lý nền tảng chính là yếu tố giúp người kỹ sư vượt qua giới hạn của công cụ, làm chủ quá trình thiết kế và giải quyết những thách thức công nghệ mới.
▶ Xem toàn bộ bài thuyết trình của TS. Malcolm H. Smith: TẠI ĐÂY
VMIC – Hướng tới đào tạo thế hệ kỹ sư thiết kế vi mạch có nền tảng chuyên môn và tư duy kỹ thuật vững chắc
Những chia sẻ của TS. Malcolm H. Smith không chỉ mang đến góc nhìn sâu sắc về bản chất của công nghệ Analog và Digital, mà còn gợi mở một vấn đề quan trọng đối với việc phát triển nguồn nhân lực bán dẫn: Đào tạo kỹ sư không chỉ là trang bị kiến thức và kỹ năng sử dụng công cụ, mà còn phải giúp họ hình thành tư duy thiết kế, khả năng thấu hiểu những nguyên lý nền tảng và giải quyết các bài toán kỹ thuật thực tế.
Đây cũng là một trong những định hướng cốt lõi mà Trung tâm Đổi mới Vi mạch Việt Nam (VMIC) theo đuổi trong mọi hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thiết kế vi mạch của mình. Tập trung vào các lĩnh vực Analog IC, Mixed-Signal IC và RF IC, VMIC hướng tới xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu, kết hợp kiến thức nền tảng, thực hành thiết kế và kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia quốc tế, qua đó, giúp học viên không chỉ biết cách thực hiện một thiết kế, mà còn hiểu được bản chất hoạt động của mạch, biết cách phân tích, đánh giá và tìm ra giải pháp trước những thách thức kỹ thuật.
Thông qua hai trụ cột Đào tạo và Nghiên cứu – Phát triển (R&D), VMIC mong muốn đồng hành cùng các trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng kỹ sư trong việc xây dựng đội ngũ nhân lực bán dẫn có chuyên môn vững chắc, tư duy độc lập và khả năng thích ứng với những yêu cầu công nghệ ngày càng cao, góp phần phát triển năng lực thiết kế vi mạch tại Việt Nam.








